Ses Bilgisi

Ses Bilgisi

Ses Bilgisi KPSS de çok korkulan bir konu olmasına rağmen aslında bir sudoku gibi bulmaca sorularına benzetilebilir.Konuyu öğrendikten sonra Ses Bilgisi sizlere daha keyifli geleceğine eminim.

 

Ünlü Düşmesi

  • Şehir – Şehre
  • ız – Ağzı
  • Oyun – Oyna
  • Beniz – Benze
  • Kara ar – Kara
  • Kavuşak – Kavşak
  • Bükül – Büklüm
  • Yanıl iş – Yanlış
  • Kokula – Kokla
  • Hapis Olmak – Hapsolmak
  • Asıl Olan – Aslolan
  • Seyir Et – Seyret
  • Ne İçin – Niçin
  • Sütlü Aş – Sütlaç

 

Ünlü Türemesi

  • Bircik – Biricik
  • Azcık – Azıcık
  • Darcık – Daracık
  • Sap Sağlam – Sapasağlam
  • Güp Gündüz – Güpegündüz
  • Sır Sıklam – Sırılsıklam
  • Yap yalnız – Yapayanlnız

 

Ünlü Daralması

Koşul : Fiilin kökü ” -e , -a “ ile bitecek ve fiil ” -yor ” eki alacak. Bu halde bir fiilde ” – e, -a “  sesleri ” -ı, -i , -u ,-ü ”  seslerine dönüşür.

  • Parlayor – Parlıyor
  • İsteyor – İstiyor
  • Özleyor – Özlüyor
  • Söyleyor – Söylüyor

 

 

Ünsüz Sertleşmesi (Benzeşmesi)

f , h , s , ş , p , ç , t , k ” ile biten bir sözcüğe yumuşak süreksiz harflerden  ” c , d ,g “başlayan bir ek gelirse ünsüz de sertleşme yaşanır.

  • c ” ünsüzü ” ç” ünsüzüne
  • d” ünsüzü ” t” ünsüzüne
  • g ” ünsüzü “k” ünsüzüne dönüşür.
  • Çiçekci -> Çiçekçi
  •  Seçgin -> Seçkin
  •  Etgi -> Etki
  •  Birlikde ->Birlikte
  • Pişgin -> Pişkin

 

 

Ünsüz Yumuşaması

” p, ç , t, k” -> ” b , c , d , g” ye dönüşümüne yumuşama denir.

  • Etil -> Edil
  • Yutum -> Yudum
  • Çokal -> Çoğal
  • Amaç -> Amacı
  • Kitap -> Kitabı

 

 

Ünsüz Düşmesi

Bazı sözcükler çeşitli eklerle birleşirken bu sözcüğün son harfindeki ünsüzün düşmesidir.Genelde – cık eki eklendiğinde yaşanır.

  • Minik+cik -> Minicik
  • Ufak+cık -> Ufacık
  • Küçük+cük -> Küçücük
  • Seyrek -> Seyrelmek
  • Ad daş -> Adaş

 

Ünsüz Türemesi

Sözcüğün bazı ekler gelmesi ile zaman zaman seslerde türeme yaşamasıdır.

  • Af etmek  -> Affetmek
  • His etmek -> Hissetmek
  • Has -> Hassı
  • Af -> Affı
  • Had -> Haddi
  • Red etmek -> Reddetmek

 

Ünlü Dönüşümü

Bazı kelimelerde ” -n , – b ” ünsüzleri ard arda bulunuyor ise ” -n , -m ” ye dönüşür.

  • Penbe -> Pembe
  • Dolanbaç -> Dolambaç
  • Canbaz -> Cambaz

 

 

Ünlü Değişimi

” Ben ” ve  ” Sen ” zamirlerine yönelme hal eki geldiğinde bu zamirlerdeki “e , a ” sesi değişir.

  • Ben-e -> Bana
  • Sen-e -> Sana

 

Ulama

Bir kelime ünsüzle bitip ardındaki kelime ünlü ile başlıyorsa buna ulama denir.Peki bunu aklımda nasıl tutarım . Ulamayı  bir süper stara benzetebiliriz. Önceden ünsüz biri olan sonradan ünlü bir stara dönüşür. 

  • bitip ardındaki
  • mektep okuyor
  • sınıf açık

Yazar: KPSS