Fiilde Çatı Özelliği

Fiilde Çatı Özelliği

Fiilde Çatı Özelliği konusunda Özne – Yüklem ilişkisi ve Nesne – yüklem ilişkisi olmak üzere iki başlıkta işleyeceğiz.Dil sorularında en sık gelen soru tipidir dikkat edilerek çalışılması gerek. KPSS sorularında çatı bakımından gelen sorularda hangisi farklı gibi soru tiplerinde önce özne-yüklem , nesne-yüklem ilişkini arayacağız eğer hepsi bir dalda toplanmış ise sonradan geçişli mi yoksa geçiş siz mi diye alt dallarda aramalar yapıp doğru seçeneğe ulaşacağız.Herkese şimdiden çokça başarılar diliyorum.

1) Özne – Yüklem İlişkisine Göre

a) Etken Fiiller

  • İşi yapan bellidir.
  • Fiil ” – l , – n ” eki almaz.
  • Ör: Adam arabayı sattı .
  • Ör: Çocuk kıza baktı.

 

b) Edilgen Fiiller

  • Gerçek özne belli değildir.
  • Sözde özne vardır.
  • Fiil ” – l , – n ” eki alır.
  • Başkası tarafından yapılma anlamı vardır.
  • Ör: Araba satıldı.
  • Ör: Ödevleri yapmamız söylendi.
  • Ör: Çocuğa elbise bakıldı.

 

c) Dönüşlü Fiiller

  • Eylemi yapan bellidir.
  • İşi yapan işten etkilenir.
  • Fiil ” – l , – n ” eki alır.
  • Kendi kendine anlamı taşırç
  • Ör: Adam yıkandı.
  • Ör: Müdür söylendi.
  • Ör: Çocuk etrafına bakındı.

 

d) İşteş Fiiller

  • Birlikte ya da karşılıklı anlamı taşır.
  • Eylemi birden çok kişi yapar.
  • Fiil “-ş , -leş” eki alır.
  • Ör: Çocuk kızla bakıştı.
  • Ör: Annem müdürle konuştu.

 

 

2) Nesne – Yüklem İlişkisine Göre

a) Geçişli Fiiller

  • Nesne alabilirler.
  • Fiilden önce “onu ” kelimesi gelir ve anlamlı olursa geçişli fiildir.
  • Geçişli olduğu halde nesne kullanamayabilir.
  • Ör: Kızı kardeşli yerden /alacaksın. (onu alacaksın)

 

b) Geçişsiz Fiiller

  • Nesne alamazlar.
  • Fiilden önce ” onu ” kelimesi gelirse anlam oluşmayacak.
  • Ör: Hamama giren/ terler. (Onu terler)

 

c) Oldurgan Fiiller

  • Nesne alamayan bir fiil (geçişsiz) , (-r, -t, -tır) eki alarak geçişli hale gelmesine denir.
  • Ör : Çocuk uyudu (geçişsiz)—>Çocuğu uyuttu. (geçişli)
  • Ör : Suçlu kaçtı (geçişsiz)—>Suçluyu kaçırdı.(geçişli)

 

d) Ettirgen Fiiller

  • Fiil geçişli haldeyken tekrar geçişli hale getirmeye denir.
  • Başkasına ettirme (yaptırma) anlamı taşır.
  • Ör: Soruyu çözdürdü.
  • Ör: Duvarı boyattırdı.

Yazar: KPSS